Năm 1929 là thời điểm phong trào công nhân và hoạt động Công hội ở nước ta phát triển, đặc biệt là ở miền Bắc. Để đáp ứng yêu cầu cấp thiết của công tác vận động công nhân, ngày 28/7/1929, tại số nhà 15 phố Hàng Nón-Hà Nội, BCH Trung ương lâm thời Đông Dương Cộng sản Đảng quyết định triệu tập Hội nghị thành lập Tổng Công hội Đỏ Bắc Kỳ; Hội nghị đã bầu ra BCH Tổng Công hội Đỏ Bắc Kỳ lâm thời, do đồng chí Nguyễn Đức Cảnh phụ trách.
Sự ra đời của Tổng Công hội Đỏ Bắc Kỳ là kết quả tất yếu của phong trào công nhân, đánh dấu sự trưởng thành về tổ chức của giai cấp công nhân Việt Nam, là thắng lợi của đường lối công vận của lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc và Đảng Cộng sản Đông Dương, đồng thời đáp ứng nhu cầu cấp thiết về tổ chức của giai cấp công nhân Việt Nam. Là cột mốc quan trọng đối với lực lượng công nhân lao động, vì lần đầu tiên có một đoàn thể cách mạng rộng lớn, hoạt động có tôn chỉ, mục đích, phản ánh được ý chí, nguyện vọng của đông đảo công nhân lao động, đồng thời góp phần vào sự lớn mạnh của phong trào công nhân thế giới.
Để phù hợp hoàn cảnh của mỗi giai đoạn cách mạng, từ thời kỳ đấu tranh giành chính quyền, thống nhất đất nước, đến thời kỳ đổi mới, phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế; Công đoàn Việt Nam nhiều lần thay đổi tên gọi. Dù mang tên gọi khác nhau để phù hợp với nhiệm vụ cách mạng trong từng thời kỳ, 96 năm qua tổ chức công đoàn luôn trung thành với lợi ích giai cấp, với lợi ích của người lao động và của toàn dân tộc dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam, là chỗ dựa vững chắc và là sợi dây nối liền quần chúng với Đảng; phát huy tinh thần đoàn kết, tự lực, tự cường, gương mẫu, đi đầu trong các phong trào cách mạng, góp phần cùng với toàn Đảng, toàn dân, toàn quân viết nên trang sử hào hùng của dân tộc.
Ngay sau khi Tổng Công hội Đỏ Bắc Kỳ được thành lập, nửa cuối năm 1929, Chi bộ Đông Dương cộng sản Đảng Bắc Ninh-Bắc Giang coi “vô sản hóa” là yêu cầu, nhiệm vụ cấp bách đưa chủ nghĩa Mác- Lênin vào phong trào công nhân một cách có tổ chức, đã thổi bừng lên ý chí cách mạng, tạo cơ sở để tổ chức Đảng ra đời, lãnh đạo phong trào cách mạng. Ngày 03/02/1930, Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời là sản phẩm của sự kết hợp giữa chủ nghĩa Mác- Lênnin với phong trào công nhân và phong trào yêu nước. Từ đây, cách mạng Việt Nam có một chính Đảng lãnh đạo, dẫn dắt.
Đến tháng 12 năm 1946, Hội nghị thành lập Công đoàn tỉnh Bắc Giang được tổ chức tại Phủ Lạng Thương, đồng chí Đặng Văn Sướng được bầu làm Thư ký Liên hiệp Công đoàn tỉnh Bắc Giang; cũng trong thời gian này, Công đoàn tỉnh Bắc Ninh được thành lập do đồng chí Nguyễn Văn Ninh làm Thư ký, đánh dấu bước phát triển của phong trào công nhân và công đoàn tỉnh Bắc Giang, Bắc Ninh.
Thực hiện Nghị quyết của Quốc hội khóa II ngày 24/12/1962 sáp nhập hai tỉnh Bắc Ninh và Bắc Giang thành tỉnh Hà Bắc. Từ ngày 01/01/1963, Liên hiệp Công đoàn tỉnh Hà Bắc đi vào hoạt động, đồng chí Nguyễn Văn Hồng được chỉ định làm Thư ký lâm thời Liên hiệp Công đoàn tỉnh Hà Bắc, mở ra một trang mới cho phong trào công nhân và công đoàn của tỉnh. Trải qua 7 kỳ Đại hội (Từ năm 1964 đến năm 1996), phong trào công nhân và hoạt động công đoàn tỉnh Hà Bắc đã có những đổi mới về nội dung và phương thức hoạt động, đáp ứng yêu cầu của thực tiễn.
Đến tháng 11/1996, thực hiện Nghị quyết của Quốc hội khóa 9 về việc chia tách tỉnh Hà Bắc thành 2 tỉnh Bắc Ninh và tỉnh Bắc Giang. Liên đoàn Lao động hai tỉnh đã nhanh chóng kiện toàn tổ chức công đoàn các cấp, xây dựng chương trình công tác để tổ chức phong trào thi đua yêu nước trong công nhân viên chức lao động đáp ứng yêu cầu của nhiệm vụ; chú trọng đổi mới nội dung, phương thức hoạt động theo hướng sát cơ sở, lấy người lao động làm đối tượng vận động, tập hợp; lấy chăm lo, bảo vệ quyền, lợi ích, hợp pháp, chính đáng của người lao động làm mục tiêu hoạt động.
Kể từ khi thành lập đến nay, dưới sự lãnh đạo của Ban Thường vụ Tỉnh ủy và sự chỉ đạo của Đoàn Chủ tịch Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam, công đoàn tỉnh Bắc Giang đã trải qua 18 kỳ Đại hội; công đoàn Bắc Ninh trải qua 17 kỳ đại hội. Hoạt động công đoàn và phong trào công nhân viên chức lao động 2 tỉnh đã vượt qua nhiều khó khăn, thử thách, từng bước trưởng thành và phát triển và đã đạt được kết quả đáng tự hào trên các lĩnh vực. Tổ chức công đoàn được củng cố, phát triển, số lượng đoàn viên và công đoàn cơ sở tăng nhanh, đội ngũ cán bộ phát triển cả về số lượng và chất lượng. Công đoàn mở rộng hoạt động sang khu vực kinh tế ngoài nhà nước; phối hợp ngày càng hiệu quả với các cấp chính quyền, các tổ chức và người sử dụng lao động, thực hiện tốt hơn nhiệm vụ đại diện, chăm lo, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của người lao động, kịp thời giải quyết những vấn đề bức xúc, góp phần xây dựng quan hệ lao động hài hoà, ổn định, tiến bộ trong doanh nghiệp. Công tác tuyên truyền, vận động đoàn viên, người lao động tiếp tục được đổi mới, đa dạng hoá, hướng về cơ sở. Các cuộc vận động, các phong trào thi đua yêu nước được phát động rộng rãi, thu hút, khơi dậy động lực của đoàn viên, người lao động, góp phần tăng năng suất lao động, phát triển kinh tế - xã hội. Luôn chủ động, tích cực tham gia giải quyết dứt điểm các vụ tranh chấp lao động và ngừng việc tập thể; đơn thư khiếu nại có liên quan đến đoàn viên và người lao động, từ đó tạo được lòng tin và sự gắn bó giữa đoàn viên, người lao động với tổ chức công đoàn, tăng cường được mối quan hệ phối hợp giữa công đoàn với các doanh nghiệp, góp phần xây dựng quan hệ lao động hài hoà, ổn định và tiến bộ trong doanh nghiệp, góp phần không nhỏ vào sự phát triển kinh tế xã hội của địa phương.
Trụ sở Cơ quan Liên đoàn Lao động tỉnh Bắc Ninh - Tổ dân phố Đọ, Phường Tân Tiến, Tỉnh Bắc Ninh
Năm 2025, thực hiện chủ trương về sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị, tỉnh Bắc Giang và tỉnh Bắc Ninh được sáp nhập thành tỉnh Bắc Ninh (mới), đánh dấu cột mốc lịch sử quan trọng để tiếp nối truyền thống của tỉnh “Hà Bắc” trước đây; đồng thời, tạo động lực mới cho sự phát triển toàn diện của vùng đất Kinh Bắc giàu tiềm năng. Đối với tổ chức công đoàn, đây là cơ hội để tái cấu trúc và củng cố bộ máy tổ chức Công đoàn một cách tinh gọn, hiệu quả, phù hợp với mô hình hành chính mới. Từ ngày 01/7/2025, Liên đoàn lao động tỉnh Bắc Ninh nhiệm kỳ 2023-2028 được thành lập, với 38 đồng chí được chỉ định tham gia Ban Chấp hành, 14 đồng chí được chỉ định tham gia Ban Thường vụ và 14 đồng chí được chỉ định tham gia Ủy ban kiểm tra. Đồng chí Thạch Văn Chung - Tỉnh ủy viên, được chỉ định làm Chủ tịch Liên đoàn Lao động tỉnh Bắc Ninh; các đồng chí Lê Đức Thọ, Nguyễn Mạnh Hùng, Nguyễn Thị Minh Ngọc chỉ định làm Phó Chủ tịch Liên đoàn Lao động tỉnh; đồng thời, thành lập 02 ban (Ban Công tác công đoàn, Ban Công đoàn Khu công nghiệp) và 25 công đoàn xã, phường.
Sau khi kiện toàn tổ chức bộ máy, Liên đoàn Lao động tỉnh Bắc Ninh quản lý 2.215 công đoàn cơ sở doanh nghiệp và các đơn vị sự nghiệp không hưởng 100% lương từ ngân sách Nhà nước, với 579.539 đoàn viên (trong đó có 1.050 công đoàn cơ sở trong các khu công nghiệp, với 392.052 đoàn viên; 1.162 công đoàn cơ sở ở ngoài khu công nghiệp, với 144.840 đoàn viên).
Nhìn lại chặng đường 96 năm qua, chúng ta tự hào về những đóng góp quan trọng của Công đoàn tỉnh nhà trong sự nghiệp phát triển kinh tế - xã hội của địa phương cũng như phong trào công nhân viên chức lao động cả nước; chúng ta tự hào có các thế hệ cán bộ công đoàn và đội ngũ những người lao động đã luôn đoàn kết, có tinh thần trách nhiệm, nhiệt tình với phong trào; đã tận tâm, tận tuỵ đóng góp công sức để xây dựng tổ chức công đoàn vững mạnh như ngày hôm nay. Nhân dịp này, thay mặt Ban Thường vụ Liên đoàn Lao động tỉnh trân trọng cảm ơn sự quan tâm của các đồng chí lãnh đạo tỉnh, lãnh đạo Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam; Ủy ban Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị-xã hội tỉnh; các sở, ban, ngành tỉnh; các tổ chức, cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp; đặc biệt các đồng chí nguyên lãnh đạo Liên đoàn Lao động tỉnh, các thế hệ cán bộ công đoàn qua các thời kỳ đối với hoạt động công đoàn và phong trào công nhân tỉnh nhà trong suốt những năm qua.
Bước vào giai đoạn phát triển mới, Công đoàn Bắc Ninh sẽ tiếp tục phát huy truyền thống đoàn kết, sáng tạo, đổi mới mạnh mẽ nội dung, phương thức hoạt động, nỗ lực phấn đấu vượt qua mọi khó khăn, thách thức, hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ được giao, góp phần tích cực thực hiện thắng lợi các mục tiêu, nhiệm vụ mà Nghị quyết Đại hội Đảng các cấp nhiệm kỳ 2025- 2030 đề ra; phấn đấu xây dựng tỉnh Bắc Ninh trở thành thành phố trực thuộc Trung ương vào năm 2030.
